{"id":17068,"date":"2022-12-20T20:57:13","date_gmt":"2022-12-20T19:57:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.salzburgerland.com\/pl\/?p=17068"},"modified":"2022-12-20T23:02:39","modified_gmt":"2022-12-20T22:02:39","slug":"cicha-noc-miejscowosci-hallein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.salzburgerland.com\/pl\/cicha-noc-miejscowosci-hallein\/","title":{"rendered":"Hallein"},"content":{"rendered":"

W ci\u0105gu 18 lat sp\u0119dzonych w Hallein mia\u0142 dostatecznie du\u017co czasu, by opr\u00f3cz prac kancelaryjnych, prowadzi\u0107 intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kompozytorsk\u0105. W tym czasie powsta\u0142o wiele dzie\u0142 sakralnych Grubera oraz utwor\u00f3w \u015bwieckich dla miasta. Jego kompozycje grane by\u0142y tak\u017ce poza Hallein, a on sam wielokrotnie uczestniczy\u0142 w wydarzeniach muzycznych poza miejscem swojego zamieszkania.<\/p>\n

Hallein w czasach Franza Xavera Grubera<\/strong><\/p>\n

Czasy i warunki \u017cycia w Hallein nie by\u0142y \u0142atwe. Miasto by\u0142o wtedy drugim co do wielko\u015bci w salzburskiej prowincji i liczy\u0142o 3,5 tysi\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w. Kwitn\u0105ce za czas\u00f3w panowania ksi\u0105\u017c\u0105t arcybiskup\u00f3w wydobycie i handel sol\u0105 straci\u0142y na znaczeniu. Habsburgowie przyk\u0142adali wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do eksploatacji \u201ebia\u0142ego z\u0142ota\u201d w innych cz\u0119\u015bciach monarchii \u2013 w Hall w Tirolu, w Aussee i Hallstsatt. Zatrudnienie tracili masowo g\u00f3rnicy i pracownicy salin, ale zmiany te odczu\u0142y niezmiernie dotkliwie tak\u017ce wszystkie inne dziedziny gospodarki zwi\u0105zane z produkcj\u0105 soli. Na rynku pracy zapanowa\u0142 kryzys. Bezrobocie dotkn\u0119\u0142o na przyk\u0142ad lokalnych bednarzy, poniewa\u017c s\u00f3l zacz\u0119to transportowa\u0107 w ta\u0144szych i por\u0119czniejszych workach z juty. Spadek transportowanego towaru z 20 na 7 tysi\u0119cy ton rocznie da\u0142 si\u0119 we znaki tak\u017ce flisakom. Budowa kolei i przy\u0142\u0105czenie Hallein do g\u0142\u00f3wnej sieci kolejowej w 1871 roku poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 ca\u0142kowity upadek \u017ceglugi handlowej po rzece Salzach.<\/p>\n

Wszystkim zainteresowanym histori\u0105 i kultur\u0105 Celt\u00f3w zamieszkuj\u0105cych niegdy\u015b tereny Hallein, \u017ceglug\u0105 handlow\u0105 i histori\u0105 pa\u0144stwa ko\u015bcielnego polecamy odwiedziny w Muzeum Celtyckie<\/strong><\/a>. Na g\u00f3rze D\u00fcrrnberg znajduje si\u0119 historyczna kopalnia soli \u201eSalzwelten Hallein\u201c<\/a>. <\/strong>By\u0142a to pierwsza kopalnia soli na \u015bwiecie, kt\u00f3r\u0105 udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym jako atrakcj\u0119 turystyczn\u0105.<\/p>\n

\"Widok

Widok na miasteczko Hallein, rzek\u0119 Salzach i wysp\u0119 Pernerinsel z wysoko\u015bci g\u00f3ry Barmstein \u00a9 TVB Hallein<\/p><\/div>\n

\u017b<\/strong>ycie dla muzyki<\/strong><\/p>\n

Gruber, dyrygent ch\u00f3ru ko\u015bcielnego w Hallein, nie dysponowa\u0142 zbyt du\u017cymi \u015brodkami pieni\u0119\u017cnymi ani nie otrzymywa\u0142 specjalnych subwencji, ale, co si\u0119 tyczy muzyki, na ni\u0105 zawsze znajdowa\u0142 finanse i sposoby. Odleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzy miejscowo\u015bciami by\u0142y du\u017ce , a ich pokonywanie uci\u0105\u017cliwe. Dyli\u017cans\u00f3w pocztowych kursowa\u0142o niewiele, a i te by\u0142y zbyt drogie. Z zachowanych list\u00f3w wiemy, \u017ce Franz Xaver Gruber<\/a> regularnie pokonywa\u0142 pieszo 13 km trasy do Salzburga lub Maria Plain, \u017ceby uczestniczy\u0107 w wydarzeniach muzycznych. Udowodnionym jest te\u017c, \u017ce w Hallein z\u0142o\u017cy\u0142 mu wizyt\u0119 jego przyjaciel, Joseph Mohr<\/a>. W\u0119dr\u00f3wka z Wagrain do Hallein zajmowa\u0142a ca\u0142y dzie\u0144, ale takie wyprawy by\u0142y dawniej na porz\u0105dku dziennym. Niewykluczone te\u017c, \u017ce Mohr przyjecha\u0142 dyli\u017cansem pocztowym.<\/p>\n

\"W

Portret Franza Xavera Grubera i aktor w rolu Grubera z oryginaln\u0105 gitar\u0105 \u00a9 SalzburgerLand Tourismus<\/p><\/div>\n

W roku 1841, przy porodzie ostatniego dziecka, zmar\u0142a druga \u017cona Franza Xavera Grubera, Maria Breitfu\u00df i nowo narodzone niemowl\u0119. \u00a0Rok p\u00f3\u017aniej kompozytor zawar\u0142 trzeci zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 swojej \u017cony, wdow\u0105 Katharin\u0105 Rieser z B\u00f6ckstein.<\/p>\n

Synowie Grubera poszli w muzyczne \u015blady ojca. Starszy, Franz (*1826), za\u0142o\u017cy\u0142 w 1847 roku ko\u0142o pie\u015bniarskie, a w 1849 roku istniej\u0105cy do dzisiaj zwi\u0105zek pie\u015bniarski, Halleiner Liedertafel<\/em>. Drugi syn, Felix (*1940), przej\u0105\u0142 po ojcu kierownictwo artystyczne ch\u00f3ru w Hallein. W tym mie\u015bcie, 30 grudnia 1854 roku, Franz Xaver Gruber spisa\u0142 dokument zatytu\u0142owany \u201eAuthentische Veranlassung zur Composition des Weihnachtsliedes\u201c (\u201eAutentyczny pow\u00f3d powstania kompozycji kol\u0119dy\u201d). Wyja\u015bnia w nim jasno kwesti\u0119 autorstwa i pochodzenie s\u0142\u00f3w oraz melodii \u201eCichej nocy\u201c, usuwaj\u0105c tym samym wszystkie mijaj\u0105ce si\u0119 z prawd\u0105 przypuszczenia, \u017ce kol\u0119da pochodzi z Zillertalu czy te\u017c, \u017ce jej kompozytorem jest Michael Haydn.<\/p>\n

Franz Xaver Gruber zmar\u0142 w Hallein w 1863 r. W momencie \u015bmierci by\u0142 cz\u0142owiekiem dobrze sytuowanym i powszechnie szanowanym.<\/p>\n\n\t\t\t

\n\t\t\t\t